เจาะลึก แอร์-สจ๊วต กับความท้าทายในยุคโควิด-19

Share:

โดย: อาจารย์ วงศา เหล่าวรวิทย์
วิทยาลัยการพัฒนาและฝึกอบรมด้านการบิน
มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์

เจาะลึกผลสำรวจแนวทางการรับมือกับการยอมรับต่อเงื่อนไขการทำงานในรูปแบบใหม่ พร้อมวิธีการดูแลสุขภาพจิตของแอร์-สจ๊วต การบินไทย กับความท้าทายครั้งสำคัญในการฝ่าวิกฤตโควิด-19

ไม่ว่าจะผ่านมากี่ยุคสมัย พนักงานต้อนรับบนเครื่องบินดูจะเป็นหนึ่งในอาชีพที่คนรุ่นใหม่ต่างใฝ่ฝัน จะด้วยภาพลักษณ์ที่สวยหรู รายได้ที่งดงามมั่นคง ซึ่งมาพร้อมกับอิสระในการเดินทางท่องโลกกว้าง

แต่ในวันที่วิกฤตการณ์การระบาดของเชื้อไวรัสโคโรน่า หรือ Covid-19 ก่อตัวและแผ่ขยายสู่ทั่วทุกมุมโลกจนส่งผลต่อระบบเศรษฐกิจ กลับปฏิเสธไม่ได้ว่าการเป็นแอร์โฮสเตส หรือสจ๊วต ก็ไม่ได้ราบรื่นมั่นคงเสมอไป อันเนื่องมาจากมาตรการในระดับสากลที่รัฐบาลทั่วโลกพร้อมใจตั้งรับด้วยการปิดประเทศ ปิดน่านฟ้า ที่เริ่มบังคับใช้ตั้งแต่เดือน มีนาคม 2563 นำไปสู่ข้อจำกัดในการเดินทางของผู้โดยสาร

เพราะฉะนั้นธุรกิจสายการบินย่อมได้รับผลกระทบจากการขาดรายได้อย่างยากที่จะหลีกเลี่ยง โดยเครื่องบินพาณิชย์ 2 ใน 3 ของทั่วโลก ต้องยุติการบินอย่างไม่มีกำหนด สร้างความเสียหายครอบคลุมต่อธุรกิจการบินถึงร้อยละ 98 จนสายการบินที่ไม่สามารถดำเนินธุรกิจฝ่าวิกฤตดังกล่าวได้ก็จำเป็นต้องประกาศตัวล้มละลาย โดยสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ (IATA) ได้ประเมินสถานการณ์ว่าหากมาตรการการจำกัดการเดินทางทั่วโลกยังดำเนินต่อไปอีก 3 เดือนข้างหน้า ยอดจำหน่ายตั๋วเดินทางอาจลดลงถึงร้อยละ 55 เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา ผลกระทบที่ตามมาย่อมส่งต่อถึงพนักงานของสายการบินจำนวนถึง 2.7 ล้านคนทั่วโลก

บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) คือหนึ่งในบริษัทสายการบินที่ประสบปัญหาการขาดทุนอย่างต่อเนื่องมาตลอดหลายปี จนกระทั่งต้องหยุดการบินชั่วคราวจากวิกฤต Covid-19 ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2563 ซึ่งสร้างผลกระทบต่อพนักงานทุกคนรวมถึงพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินที่ต้องเผชิญกับความรู้สึกไม่มั่นคงทางอาชีพและความวิตกกังวลที่จะต้องกลับไปให้บริการอีกครั้ง ภายใต้มาตรการการควบคุมการระบาดของเชื้อไวรัส Covid-19 ซึ่งจะต้องเข้มงวดมากขึ้นตามคำสั่งของสำงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย นับตั้งแต่การบินไทยประกาศหยุดทำการบินชั่วคราวก็ส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินโดยตรง เนื่องจากขาดรายได้ และไม่ได้รับค่าเบี้ยเลี้ยง (per diem) ซึ่งเป็นรายได้หลักของสายอาชีพ ทั้งยังถูกลดทอนเงินเดือนถึงร้อยละ 30 เพื่อประคองสถานการณ์ทางการเงินของบริษัท

วงศา เหล่าวรวิทย์ จากวิทยาลัยการพัฒนาและฝึกอบรมด้านการบิน และ RDI มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ เผยจากผลสำรวจแนวทางการรับมือกับการยอมรับต่อเงื่อนไขการทำงานในรูปแบบใหม่ พร้อมการดูแลสุขภาพจิตของพนักงานกลุ่มตัวอย่างจากพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินทั้งหมด ซึ่งปฏิบัติงานในสายการบินไทยมาเป็นระยะเวลา 15-20 ปี จำนวน 10 คน โดยวิธีการสัมภาษณ์กลุ่ม พบว่าสภาพจิตใจโดยรวมของพนักงานเหล่านี้ต่างได้รับผลกระทบซึ่งส่งผลต่อสภาพจิตใจและแสดงออกมาเป็นพฤติกรรม โดยจำแนกออกมาได้ 7 ลักษณะ ได้แก่

  1. สับสนจากการไม่ยอมรับความจริง
  2. เครียด
  3. กังวล
  4. หดหู่ซึมเศร้า
  5. โหยหา
  6. โกรธ
  7. สงบจากการยอมรับความจริง

ซึ่งแน่นอนว่าการยอมรับความจริงของพนักงานที่ปฏิบัติหน้าที่มาไม่ต่ำกว่า 15 ปี เป็นเรื่องที่ทำได้ยาก ด้วยไร้ทิศทางและกังวลต่อสภาพทางธุรกิจของบริษัทที่ไม่แน่นอน ความกังวลใจเกิดขึ้นจากการตั้งคำถามแต่กลับไม่ได้รับคำตอบ นำไปสู่ความเครียดสะสม โดยเฉพาะพนักงานที่มีภาระค่าใช้จ่ายและหนี้สินรายเดือน ในจำนวนนี้มีพนักงานที่มีความฝังใจกับอดีตด้านการงานที่เคยสดใส อิสระในการเดินทางและรายได้ที่จัดอยู่ในระดับสูง

ขณะที่ร้อยละ 40 รู้สึกโกรธและเคียดแค้นต่อประเด็นที่เกิดขึ้น ซึ่งไม่ส่งผลดีต่อสภาพจิตใจแต่อย่างใด ในทางกลับกัน การยอมรับต่อสภาพความเป็นจริงคือหนทางที่จะทำให้พวกเขาระงับความรู้สึกเหล่านั้น และสามารถรับมือกับเงื่อนไขการทำงานครั้งใหม่ภายใต้อุปสรรคและปัญหาที่ต้องแก้ไขกันต่อไป

โดยแนวทางที่กลุ่มตัวอย่างที่ได้ให้สัมภาษณ์นำไปปรับใช้กับชีวิตประจำวันในขณะที่ไม่ได้ปฏิบัติหน้าที่บนเครื่องบินตามวิถีชีวิตปกติ สามารถสรุปได้ 4 แนวทางได้แก่

  1. กิจกรรมบำบัด เช่น การดูหนัง ฟังเพลง อ่านหนังสือ พูดคุยทางโทรศัพท์เพื่อระบายความอัดอั้น หรือแม้กระทั่งการนอนหลับ
  2. กิจกรรมทำความสะอาดและการจัดบ้าน ซึ่งร้อยละ 90 ต่างเห็นตรงกันว่าเป็นกิจกรรมที่สามารถรวบรวมสติให้หลุดพ้นจากความกังวลใจและกลับมามีสมาธิกับกิจกรรมที่อยู่ตรงหน้า ช่วยให้เวลาผ่านไปอย่างรวดเร็ว
  3. การพัฒนากิจวัตรประจำวัน ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ไม่เคยทำก่อนวิกฤตการระบาดของ Covid-19 เช่น การนอนเร็วตื่นเช้า การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ การตั้งเป้าหมายการออกกำลังกาย การวางแผนการเงิน รวมถึงการทำสมาธิเพื่อสร้างความสงบและความมีสติ
  4. การเสริมทักษะใหม่ให้กับตนเองผ่านแหล่งข้อมูลออนไลน์เพื่อเป็นแนวทางในการประกอบอาชีพเสริมในอนาคต เพื่อสร้างรายได้ควบคู่กับงานประจำที่อาจมีการเปลี่ยนแปลง เช่นการหัดทำอาหารคาว-หวาน การหัดใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ในการออกแบบสื่อประชาสัมพันธ์ การหัดใช้เทคโนโลยีจากแอพพลิเคชั่นบนแพลตฟอร์มสาธารณะเพื่อการทำธุรกิจออนไลน์ การหัดเขียน Blog สู่การเป็น Blogger มืออาชีพ การเรียนภาษาต่างประเทศ

ซึ่งกลุ่มตัวอย่างทุกคนต่างเห็นตรงกันว่าทุกกิจกรรมที่กล่าวมาจะสนับสนุนให้เกิดความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาตนเองอย่างมีเป้าหมาย และช่วยเสริมสร้างความมั่นใจในการทำสิ่งที่แตกต่างจากเดิม

กล่าวได้ว่าเป็นการพลิกวิกฤตให้เป็นโอกาส

โดยร้อยละ 80 ของกลุ่มตัวอย่างได้นำความรู้และทักษะใหม่ๆ ที่ผ่านการฝึกฝนมาปรับใช้กับชีวิตในช่วงสองเดือนที่ผ่านมา ซึ่งให้ผลลัพธ์ที่น่าพอใจและทำให้มีความมั่นใจว่าจะสามารถพัฒนาไปสู่การมีอาชีพเสริมและสร้างรายได้พิเศษในอนาคต เนื่องจากตารางการปฏิบัติงานของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินในจะไม่สามารถกลับมาเป็นปกติอย่างแน่นอน ในช่วง 1-2 ปีหลังจากนี้ รายได้ที่อาจลดลงจนกว่าเศรษฐกิจโลกจะเป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้น และกว่าที่ความเชื่อมั่นของผู้โดยสารจะกลับมาเป็นเหมือนเดิม รวมถึงการผลิตยาต้านไวรัสที่มีประสิทธิภาพและการคิดค้นวัคซีนป้องกันจะประสบผลสำเร็จ


วิทยาลัยการพัฒนาและฝึกอบรมด้านการบิน มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
เปิดสอนหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาธุรกิจการบิน และสาขาวิชาการจัดการเทคโนโลยีการบิน (2 ภาษา)
สมัครเรียน Online พร้อมรับทุนการศึกษา 15,000 บาท
>>> https://www.dpu.ac.th/onlineadmission/

Share:

Leave a reply